admin
19 Haziran 2026 Cuma
DİĞER YAZARLARIMIZ
Dev vinç gemisi İstanbul Boğazı’ndan geçiyor
News
DOĞAL gaz boru çizgisi döşeme çalışmalarında kullanılan dünyanın 3’ncü büyük yarı batık vinç gemisi, İstanbul Boğazı‘ndan geçiş yapıyor.
Libya‘nın Bouri Limanı’ndan Romanya’nın Köstence Limanı’na giden Bahamalar bayraklı, dünyanın en büyük 3’üncü vinç gemisi ‘SAIPEM 7000’, saat 06.00 sıralarında İstanbul Boğazı‘na giriş yaptı.
İSTANBUL BOĞAZI GEMİ TRAFİĞİNE KAPATILDI
Denizlerde, 2 bin metreden daha derin sularda boru döşeyebilen (pipelaying), ikiz vinç sistemiyle tek seferde 14 bin tona kadar olan devasa yapıları kaldırabilen 198 metre uzunluk, 135 metre yükseklik ve 117 bin 812 groston tartıya sahip gemiye Boğaz geçişinde, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğüne bağlı römorkörler eşlik etti. Geminin geçişi sırasında İstanbul Boğazı çift istikametli olarak trafiğe kapatıldı.
ABD/İsrail-İran çatışması global ticareti tehdit ediyor
News
Kırklareli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Taha Eğri, ABD/İsrail-İran eksenli çatışmanın global ticaret, güç güvenliği ve jeoekonomik istikrarlar üzerindeki tesirlerini AA Tahlil için kaleme aldı.
***
Küresel salgın ile Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan sonra ABD/İsrail-İran eksenli çatışma, çağdaş global ticaretin ne kadar kırılgan ve birbirine bağımlı bir ağ üzerine kurulu olduğunu açık biçimde tekrar ortaya koymuştur. Bölgesel nitelikte başlayan askeri tansiyon kısa müddette güç piyasaları, deniz nakliyeciliği, sigorta maliyetleri, besin güvenliği ve gelişmekte olan iktisatların dış finansman şartları üzerinde çok katmanlı bir baskı üretmiştir. Bu nedenle kelam konusu kriz, yalnız Orta Doğu merkezli bir güvenlik sıkıntısı olarak değil, global ticaretin maliyet yapısını ve risk algısını dönüştüren bir jeoekonomik kırılma olarak değerlendirilmelidir.
Hürmüz Boğazı ve global ticaretin kırılganlığı
Krizin merkezinde Hürmüz Boğazı yer almaktadır. İran ile Umman ortasında uzanan bu dar deniz geçidi, global güç ticaretinin en değerli darboğazlarından biridir. Hürmüz üzerinden yalnızca ham petrol değil, tıpkı vakitte sıvılaştırılmış doğal gaz, rafine eserler, gübre ve gübre üretiminde kullanılan girdiler de taşınmaktadır. Bu nedenle Boğaz’daki her türlü aksama, petrol fiyatlarında süreksiz dalgalanmaların çok ötesinde sonuçlar doğurmaktadır. Birleşmiş Devletler Ticaret ve Kalkınma Örgütünün değerlendirmelerine nazaran Hürmüz, global deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve kıymetli ölçüde LNG ile gübre ticaretini taşımaktadır. Münasebetiyle burada oluşan risk, üretim zincirinin güç, tarım, sanayi ve lojistik halkalarına tıpkı anda yansımaktadır.
Çatışmanın en görünür tesiri güç fiyatları üzerinden ortaya çıkmıştır. Dünya Bankası, 2026 yılında ortalama güç fiyatlarını üst taraflı olarak bariz bir artışla güncellemiş, Brent petrol fiyatının yıl ortalamasına ait iddialarını üst istikametli revize etmiştir. Bu tablo, güç ithalatçısı ekonomiler için cari açık, enflasyon ve üretim maliyeti baskısı, güç ihracatçısı alternatif üreticiler açısından ise, süreksiz gelir artışı manasına gelmektedir. Lakin global ticaret açısından asıl sorun, fiyat artışının kendisinden çok fiyatların hangi düzeyde istikrar kazanacağının öngörülememesidir. Firmalar, güç maliyetlerini hesaplayamadıklarında yatırım, üretim ve sevkiyat kararlarını ertelemekte bu da ticaret hacminin yavaşlamasına yol açmaktadır.
Bu süreç, “belirsizlik maliyeti” kavramını global ticaretin merkezine yerleştirmiştir. Hürmüz Boğazı büsbütün kapalı olmasa dahi, geçiş güvenliğine ait kuşku, nakliyat maliyetlerini artırmaktadır. Gemilerin beklemesi, rota değiştirmesi, daha yüksek güvenlik tedbirleri alması yahut savaş riski sigortası yaptırmak zorunda kalması, ticaretin görünmeyen maliyetlerini büyütmektedir. Deniz nakliyeciliğinde savaş riski sigortasının yine fiyatlanması fiili bir ambargo kadar güçlü bir tesir yaratmaktadır. Maliyetlerdeki artış sevkiyatların ertelenmesine, ticari süreçlerin iptal edilmesine ve riskli güzergahların kullanım oranlarının azalmasına yol açmaktadır. Bu sonuçlar, çatışmanın petrol tankerlerinin yanı sıra global lojistik inancını gaye alan bir şoka dönüştürmektedir.
Enerji şokunun etkileri
Enerji piyasalarındaki tansiyon, besin ve tarım piyasalarına da dolaylı ancak güçlü biçimde yansımaktadır. Doğalgaz ve güç maliyetleri, bilhassa azot bazlı gübre üretiminin temel belirleyicilerindendir. Dünya Bankası, 2026 yılında gübre fiyatlarında kayda kıymet artışlar beklemekte, üre fiyatlarındaki yükselişin ziraî üretim maliyetleri üzerinde önemli baskı oluşturacağını belirtmektedir. Birleşmiş Milletler’e bağlı Besin ve Tarım Örgütü de güç ve gübre maliyetlerindeki artışın, besin fiyatları üzerinde üst istikametli baskı oluşturduğunu vurgulamaktadır. Bu sorun, krizin toplumsal boyutunun en hassas noktasını temsil etmektedir. Zira güç fiyatlarındaki artış, sanayi maliyetlerini yükseltirken gübre fiyatlarındaki artış, besin arzını ve ziraî verimliliği tehdit etmektedir. Hasebiyle Hürmüz merkezli bir güvenlik sorunu, kısa müddette besin enflasyonu ve hasebiyle besin güvenliği problemine dönüşebilmektedir.
Çatışmanın bir başka tesiri, tedarik zincirlerinin tertip biçiminde görülmektedir. Global salgın ile Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında zati sorgulanmaya başlanan “tam vaktinde üretim” modeli, Hürmüz riskiyle daha kırılgan hale gelmiştir. Firmalar düşük stokla çalışma stratejisinin maliyet avantajını korumak ile kriz devirlerinde arz kesintisine uğrama riski ortasında tekrar tercih yapmak zorunda kalmaktadır. Bu bağlamda “tam zamanında” üretimden “risklere karşı stoklu” üretime yöneliş hızlanabilir. Fakat bu geçiş, daha fazla depo maliyeti, daha yüksek işletme sermayesi gereksinimi ve daha kıymetli tedarik manasına gelmektedir. Sonuçta global ticaretin ünite maliyeti kalıcı biçimde yükselme ihtimali bulunmaktadır.
Makroekonomik seviyede ise bu çatışma bilhassa enflasyon ve iktisadi büyüme üzerinde tesirli olmaktadır. Güç, navlun ve sigorta maliyetleri ithalat fiyatlarını yükselttiğinde, merkez bankalarının enflasyonla gayret alanı daralmaktadır. Bilhassa güç ithalatçısı gelişmekte olan ülkelerde kur baskısının, dış finansman maliyetlerinin ve cari açığın tıpkı anda artma riski bulunmaktadır. Dünya Bankası’nın global büyüme kestirimlerini aşağı istikametli yenilemesi, çatışmanın yalnız bölgesel bir risk olarak görülmediğini, global büyüme görünümünü de zayıflattığını göstermektedir. Bu tablo, borçluluk seviyesi yüksek ve dış finansmana bağımlı ekonomiler için daha kırılgan bir iktisadi ortam yaratmaktadır.
Gelişmekte olan ülkeler bu süreçten daha olumsuz etkilenmektedir. Afrika ve Güney Asya’daki güç ve besin ithalatçısı ekonomiler hem yüksek güç faturası hem gübre maliyetleri nedeniyle çift taraflı baskı altındadır. Bu ülkelerde kamu bütçeleri, sübvansiyon yükleri ve dış borç servis maliyetleri artarken, hane halklarının besin ve güç harcamalarına ayırdığı hisse da yükselmektedir. Böylelikle jeopolitik çatışmanın ticari tesirleri, toplumsal refah ve yoksulluk problemleriyle iç içe geçmektedir.
Türkiye’nin pozisyonu ve yeni jeoekonomik dengeler
Türkiye açısından bakıldığında, krizin temel yansıması güç ithalat faturası, enflasyon ve lojistik maliyetler üzerinden olacaktır. Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artış, cari istikrar üzerinde baskı yaratmakta, akaryakıt ve üretim maliyetleri üzerinden enflasyonu beslemektedir. Ayrıyeten navlun ve sigorta maliyetlerindeki artış, ihracatçıların rekabet gücünü zayıflatmaktadır. Türkiye’nin Orta Doğu pazarlarıyla ticari alakaları, bölgesel talep daralması ve ödeme riskleri nedeniyle dolaylı biçimde etkilenmektedir.
Bölgesel ticaretin, Türkiye iktisadı için olumlu tesirleri de dikkati çekmektedir. Arz güvenliği açısından alternatif yol olarak jeo-stratejik bir pozisyonda olan Türkiye, Irak’tan gelen petrolün taşınması ve Suudi Arabistan ile başta tren yolu olmak üzere lojistik ağların inşası için kritik bir avantaja sahiptir. Bölge ülkelerinin Basra Körfezi’nin dışında ticari yol arayışları için Türkiye kıymetli bir stratejik ortak haline gelmiştir.
İran–ABD barış görüşmelerinde kaydedilen olumlu gelişmeler, tarafları genel bir çerçeve mutabakatına şimdiye kadarki en yakın noktaya taşımıştır. Fakat iki taraftan gelen olumlu bildirilere karşın mutabakat şimdi katılaşmamış ve resmi olarak imzalanmamıştır. Yapılması planlanan muahedenin çok boyutlu yapısı, tarafların ortak bir yerde uzlaşmasını zorlaştırmaktadır.
Bu çatışma bir mutabakat ile sonlandırılmış görünse de bölgesel ve global bağlantılarda kalıcı sonuçlara yol açacaktır. Bu noktada Körfez ülkeleri güç ve mal ihracatında yeni stratejiler geliştirmek zorunda kalacaktır. İran’ın Hürmüz Boğazını istediği vakit kapatabileceğini göstermesi bölge ülkeleri için kıymetli bir tehdittir. Ayrıyeten geçtiğimiz ay ABD’nin petrol ihracatı açısından birinci sıraya gelmesi de yeni bir periyoda girildiğinin göstergesidir. Petrol fiyatlarındaki dalgalanma ve petrol arz istikrarı artık ABD merkezli bir eksene kaymaktadır. Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) OPEC’ten ayrılması da petrol ticareti ve siyasi münasebetler açısından orta ve uzun vadede yeni istikrarlar de doğuracaktır.
Sonuç olarak ABD/İsrail-İran eksenli çatışma, global ticaretin yalnızca üretim kapasitesine değil, inançlı geçiş yollarına, sigorta sistemine, güç arzına ve politik öngörülebilirliğe bağlı olduğunu göstermiştir. Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma ortadan kalksa dahi firmalar ve devletler bu krizden sonra tedarik zincirlerini daha güvenlik odaklı yine tasarlama eğiliminde olacaktır. Bu nedenle jeopolitik istikrarsızlık artık süreksiz bir dışsal şok değil global ticaretin maliyetlerini, güzergahlarını ve stratejik önceliklerini yine belirleyen kalıcı bir öge haline gelmektedir.
[Doç. Dr. Taha Eğri, Kırklareli Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesidir.]
Makalelerdeki fikirler muharririne aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.
Silivri Belediyesine yönelik usulsüzlük soruşturmasında 10 kuşkulu tutuklandı
News
Silivri Belediyesindeki kimi iş ve süreçlerde usulsüzlük yapıldığı teziyle yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alınan 18 şüpheliden, Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu’nun da ortasında olduğu 10 şüpheli tutuklandı.
İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü gruplarınca, Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı uyumunda düzenlenen operasyonda gözaltına alınan Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu’nun da ortasında bulunduğu 18 şüphelinin sevk edildikleri Silivri Adliyesi’ndeki süreçleri tamamlandı.
Sulh Ceza Hakimliği, Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu, Aşkın Kaynar, Serdar Tuna, Gökhan Tuna, Adem Tuna, İbrahim Kömür, Aykut Batur, Fatih Yavuz, Yavuz Dirik ve Nihat Nahit Sarayönü’nün tutuklanmasına karar verdi.
Hakimlik, 8 şüphelinin ise isimli denetim önlemiyle hür bırakılmasına hükmetti.
Şüphelilerin adliyede süreçleri sürerken İBB Lider Vekili Nuri Aslan ile kimi partililer de belediye binası önünde bekledi.
Öte yandan, hür bırakılan şüphelilerden Naci Aydın adliyeden çıkarken yakınları tarafından alkışlandı. Bu duruma birtakım CHP’lilerin reaksiyon göstermesi üzerine adliye önünde kısa müddetli bir tartışma yaşandı.
Operasyon
Silivri Cumhuriyet Başsavcılığınca, belediye nezdindeki birtakım iş ve süreçlerin menfaat temini emeliyle kullanıldığı, belediyeye işçi alınması, işletme devranı ve kiralanması, imar, ruhsat, mühürleme, kaçak yapı, malvarlığı edinimi ile belediye taşınmaz satışı süreçlerinde usulsüzlükler bulunduğu tespit edilmişti.
Belediyeye ilişkin tescil harici/park alanı niteliğindeki bir taşınmazın düşük bedelle satılması suretiyle 21 milyon 522 bin 717 lira kamu ziyanı oluştuğuna ait eksper tespiti yapılmıştı.
Tespitler doğrultusunda, Başsavcılık tarafından “suç işlemek maksadıyla örgüt kurma ve yönetme”, “örgüte üye olma”, “rüşvet alma-verme”, “irtikap”, “nüfuz ticareti”, “görevi berbata kullanma”, “ihaleye fesat karıştırma”, “edimin ifasına fesat karıştırma”, “imar kirliliğine neden olma” ve “suçtan kaynaklanan mal varlığı pahalarını aklama” cürümlerinden soruşturma başlatılmıştı.
Başsavcılık, isnat edilen hareketlerin örgütlü bir yapı içerisinde işlendiği, örgütün kurucusu ile yöneticisi olduğu değerlendirilen Silivri Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu’yla hareket eden öbür şüphelilerin, belediye iş ve süreçleri üzerinde nüfuz kullanarak haksız menfaat temin ettiğine ait kuvvetli kuşku bulunduğu gerekçesiyle şüpheliler hakkında gözaltı kararı vermişti.
İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü takımlarınca düzenlenen eş vakitli operasyonda, Silivri Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu, Belediye Lider Yardımcısı Fatih Yavuz, CHP Silivri Belediye Meclis Üyesi Aykut Batur, Özel Kalem Müdürü Aşkın Kaynar, eski CHP Silivri İlçe Başkanı İbrahim Kömür, Silivri Belediyesi Zabıta Memuru Mustafa Demirayak, Özel Kalem Müdürü Aşkın Kaynar’ın şoförü Serdar Tuna, Özbingöl Plastik ve Alüminyum Doğrama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinde inşaat personeli Yalçın Tuna, Erstream Yayıncılık AŞ’de satış personeli/emekli Pınar Kalaba, Martı Denizcilik ve Gemi İşletmeciliği AŞ’den Adem Kalaba, Spot Denizcilik AŞ’de sekreter/emekli Ayla Can, Bektaşoğlu Döviz Ticareti Sonlu Yetkili Müessese AŞ Yönetim Kurulu Lideri Yavuz Dirik, Saray Deniz Gereçleri ve Yatçılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ortağı Nihat Nahit Sarayönü, Kale Şömine İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi şömine ustası Murat Tuna, Şah Otomotiv İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi şirket ortağı Gökhan Tuna, AYM Danışmanlık İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi ortağı Naci Aydın, Adem Tuna ve Gökhan Bıçak yakalanmıştı.
Polis grupları belediye binasında da arama yapmıştı.
11 şüphelinin tutuklanması talep edilmişti
Emniyetteki süreçleri tamamlanan 18 kuşkulu sıhhat denetiminin akabinde Silivri Adliyesine götürülmüştü.
Savcılıkta sözleri alınan şüphelilerden Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu “suç işlemek hedefiyle örgüt kurma”, “rüşvet alma” ve “suçtan kaynaklanan malvarlığı kıymetlerini aklama”, Aşkın Kaynar, Serdar Tuna, Gökhan Tuna, Adem Tuna, İbrahim Kömür, Aykut Batur, Fatih Yavuz “suç işlemek hedefiyle kurulan örgüte üye olma”, “rüşvet alma ve aracılık etme”, Yavuz Dirik “suç işlemek gayesiyle örgüte üye olma”, “suçtan elde edilen malvarlığı kıymetlerini aklama”, Adem Kalaba ile Nihat Nahit Sarayönü ise “rüşvet verme” hatalarından tutuklama talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edilmişti.
Diğer 7 kuşkulu ise isimli denetim önlemi uygulanması istemiyle hakimliğe gönderilmişti.
Batman Çayı’nda mahsur kalan 23 kişi kurtarıldı
News
BATMAN Çayı’nda su düzeyinin yükselmesi sonucu oluşan 2 farklı adacıkta mahsur kalan 23 kişi, itfaiye gruplarının çalışmasıyla kurtarıldı.
Olay, dün akşam saatlerinde Batman Çayı’nda meydana geldi. Piknik yapmak maksadıyla çay kenarına giden 23 kişi, su düzeyinin yükselmesiyle oluşan 2 başka adacıkta mahsur kaldı. Kendi imkanlarıyla bölgeden çıkamayan şahıslar, 112 Acil Davet Merkezi’nden yardım istedi. İhbar üzerine bölgeye Batman Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü Su Altı ve Su Üstü Arama Kurtarma takımları sevk edildi. Gruplar, botlarla evvel 20 kişinin bulunduğu adacığa, akabinde 3 kişinin bulunduğu başka adacığa ulaştı. Mahsur kalan 23 kişi kurtarılarak inançlı bölgeye çıkarıldı.
Haber-Kamera: Bayram AYHAN/BATMAN,
Erdoğan’dan ABD-İran mutabakatına takviye
News
(ANKARA) – Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD ile İran arasında mutabakat sağlanmasına ait, “ABD ve İran ortasında varılan mutabakatı, bölgemizde sulh-u sükünun hakim kılınması ismine kıymetli bir gelişme olarak görüyor, memnuniyetle karşılıyorum. Tüm dünyanın uzun müddettir muhtaçlık duyduğu bu haberin bölgemizde kalıcı huzur ve itimat ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ediyorum” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ile İran ortasında varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Erdoğan, açıklamasında şu sözleri kullandı:
“ABD ve İran ortasında varılan mutabakatı, bölgemizde sulh-u sükünun hakim kılınması ismine değerli bir gelişme olarak görüyor, memnuniyetle karşılıyorum. Tüm dünyanın uzun müddettir gereksinim duyduğu bu haberin bölgemizde kalıcı huzur ve itimat ortamının tesisine vesile olmasını yürekten temenni ediyorum.”
İmzaların atılacağı güne kadarki süreçte tansiyonu tırmandıracak telaffuz, tahrik ve aksiyonlardan kaçınılması ve muhtemel sabotajlara karşı dikkatli olunması gerektiğinin altını değerle çiziyorum. Bu sonucun alınmasında ABD ve İran liderlikleri başta olmak üzere müstesna orta buluculuk çabaları için Pakistan’a teşekkür ediyorum.
Ayrıca Katar ve Suudi Arabistan’ın diplomatik teşebbüslere sağladıkları takviyesi takdirle karşıladığımı söz etmek istiyorum. Türkiye olarak bölgemizde barışın, istikrarın ve huzurun tesisine yönelik her türlü çabayı desteklemeye, diplomasi ve memleketler arası hukuk temelinde kalıcı tahlillere katkı sunmaya devam edeceğiz.”